Houtzaagmolen FRAM
Als je over het Eemskanaal vaart, zie je ongeveer halverwege, bij het dorpje Woltersum, de houtzaagmolen FRAM vlakbij de kanaaldijk staan. Deze molen werd gebouwd in 1867. De molen draait nog steeds en heeft drie functies:
- Hout zagen met drie zaagramen
- Koren malen met een koppel maalstenen
- Pellen met twee pelstenen
Balkengat
De FRAM is een geheel houten molen en staat op stenen stiepen. Aan één zijde staat de molen aan het water, dit is het zogenaamde 'balkengat', waarin de boomstammen drijven die later gezaagd moeten worden. De molenaar houdt in zijn administratie bij waar welke bomen liggen en gebruikt ook wel drijvertjes als plaatsaanduider (de bomen zinken naar verloop van tijd).
Kanaalpeil
Over de plek van de molen gaat het volgende verhaal. De FRAM werd gebouwd in de tijd dat besloten werd het Eemskanaal te graven. De eigenaar wilde voor de aanvoer van hout profiteren van deze nieuwe waterweg, en koos voor de plek vlakbij het kanaal. Toen het kanaal klaar was, was er een probleem: het waterpeil was hoger dan dat van het balkengat bij de molen. Gelukkig kon ook nog hout via het Damsterdiep worden aangevoerd.
Gebruik van hout
Rond 1880 telde de provincie Groningen ongeveer 1000 molens. Daarvan zijn nog ongeveer 80 over. In de tijd dat de veenkoloniën tot bloei kwamen, werd er flink gebouwd. De mensen en de bedrijven moesten onderdak hebben. Ook de schepen waren tot eind 19e eeuw overwegend van hout. Hout was dus een populair bouwmateriaal. In het begin kon het hout in de omgeving aan de vraag voldoen, maar later moest het worden aangevoerd uit andere streken. Veel hout werd door Groninger schippers uit de Scandinavische landen gehaald.
Het hout kwam in de vorm van boomstammen de provincie binnen. In houtzaagmolens zaagde men de stammen tot planken van de gewenste dikte en lengte. Houtzaagmolens vond je in de buurt van water (kanalen, diepen en rivieren) in een omgeving waar werd gebouwd. Ook vond je vaak een molen vlakbij een scheepswerf. Eigenaars van houtzaagmolens hadden soms hun eigen schepen of namen deel in een rederij. Op deze manier verdienden ze goed aan het hout.
Het hout dat in de FRAM werd gezaagd werd met name gebruikt voor de uitbreiding van de stad Groningen.
Nieuws
Steun WinterWelVaart met uw stem12 april 2010
WinterWelVaart genomineerd voor Rabobank Stimuleringsfonds. Kans op 5 duizend euroLees meer
Voorbereidingen WinterWelVaart in volle gang
6 november 2009
Groninger Welvaart actief bij voorbereidingen WinterWelVaart 2009Lees meer
Wilde plannen Oosterhoogebrug
22 september 2009
Leerlingen van het Zernike College hebben allerlei wilde plannen bedacht om Oosterhoogebrug mooier te maken.
Lees meer
Stadskanaal in het licht
1 juli 2009
Op 30 juni lieten ca. 40 scholieren hun plannen voor een ‘nachtbeeld’ van Stadskanaal aan burgemeester en wethouders zien.
Lees meer
Nieuwsarchief