Het Reitdiep
Tot 1877 stond Groningen via het Reitdiep in open verbinding met de zee. Het waterpeil in de stad werd beheerd met behulp van de Grote Spilsluizen (bij de Ossemarkt) en de Kleine Spilsluizen (bij de Visserbrug).
Het Reitdiep was een gevaarlijk vaarwater. Door de eb- en vloedstroom sleten de dijken behoorlijk uit in de 'buitenbochten'. Men legde eerst paalwerken aan om de afslag tegen te gaan. Op den duur was dit niet voldoende. Op verschillende plaatsen moesten de dijken van tijd tot tijd landinwaarts worden verlegd. De oude palen liet men echter staan. Bij hoog water stonden ze net onder het wateroppervlak, waardoor ze een soort van 'mijnenveld' vormden voor de scheepvaart.
Garnwerder Hoek
Het Reitdiep kronkelde behoorlijk. Op aandringen van de stad Groningen werden in 1629 alle bochten in de Garnwerder Hoek rechtgetrokken. Hierdoor werd het dorp Garnwerd gedeeld: de dorpskern lag aan de westkant (het huidige dorp), en een deel van de boerderijen aan de oostkant. Dit is tegenwoordig het buurtschap Klein Garnwerd. In het landschap zijn nog steeds gedeeltes van de oude loop te zien.
Tussen beide delen zorgde een veerpont voor de verbinding. Vanaf ongeveer 1840 tot de bouw van de brug in 1933 was het veer in handen van de familie Hammingh. In 1876 liet grootvader Hammingh het café bouwen dat nu nog steeds bovenop de dijk staat. Ook beheerde de familie Hammingh een scheepssloperij.
Afsnijden
Ten zuiden van Garnwerd was nog een kronkel, het rak van Adorp, bij Hekkum. Deze werd in 1661 rechtgetrokken. Tijdens de bloeitijd van de Groninger zeilvaart halverwege de 19e eeuw wilde men opnieuw enkele bochten afsnijden. Men dacht onder andere aan de bochten van Schillingham tot Rodehaan, en bij de huidige stadswijk Kostverloren. Allen deze laatste is doorgegaan, de huidige Wilhelminakade ligt hieraan.
Afsluiten
Om het waterbeheer te verbeteren wilde Provinciale Waterstaat in 1827 het Reitdiep bij Wetsinge afsluiten. Dit plan bleek te duur en ging niet door. In 1844 kwam het plan voor een afsluiting een half uur binnenwaarts van Zoutkamp. In 1849 ontstond het plan de hele Lauwerszee af te sluiten.
Uitvoering hiervan liet nog meer dan een eeuw op zich wachten. Men besloot tot een afsluiting bij Zoutkamp en het aanleggen van een tweede sluis in Wetsinge. In 1873 werd het werk aanbesteed en in 1877 kwam het gereed. Voor de scheepvaart bracht de afsluiting niet het gewenste effect. Het Reitdiep bleef moeilijk bevaarbaar voor de steeds groeiende schepen. Daarom werd besloten tot de aanleg van het Eemskanaal.
Reitdiep 1923. Foto: uit de collectie van S. Glas. (Collectie RHC Groninger Archieven)
Waterbeheer
Op het Reitdiep komen verschillende diepen uit die samen een netwerk van vaarwegen door de provincie Groningen vormen. Bij de meeste diepen is in de monding ook nog een zijl (sluis). Deze dienden vooral voor het waterbeheer. Het Groninger land rondom het Reitdiep is laag, en een goed waterbeheer was van groot belang. Het Reitdiep was - en is nog steeds - niet alleen voor de scheepvaart belangrijk, maar ook voor de afwatering.
Bij het Winsumerdiep is het Schapharsterzijl, dat momenteel wordt gerenoveerd en waarbij ook een gemaal is aangelegd. Het Aduarderzijl ligt aan de monding van het Aduarderdiep, dat omstreeks de 12e eeuw is gegraven door de monniken van het St. Bernardusklooster in Aduard.
Bij Electra is rond 1930 een groot gemaal gebouwd, en ook nog een sluis. Het gemaal, De Waterwolf, is goed te zien als je per boot van Zoutkamp naar Groningen vaart.
Nieuws
Steun WinterWelVaart met uw stem12 april 2010
WinterWelVaart genomineerd voor Rabobank Stimuleringsfonds. Kans op 5 duizend euroLees meer
Voorbereidingen WinterWelVaart in volle gang
6 november 2009
Groninger Welvaart actief bij voorbereidingen WinterWelVaart 2009Lees meer
Wilde plannen Oosterhoogebrug
22 september 2009
Leerlingen van het Zernike College hebben allerlei wilde plannen bedacht om Oosterhoogebrug mooier te maken.
Lees meer
Stadskanaal in het licht
1 juli 2009
Op 30 juni lieten ca. 40 scholieren hun plannen voor een ‘nachtbeeld’ van Stadskanaal aan burgemeester en wethouders zien.
Lees meer
Nieuwsarchief