De Groninger coaster
In het begin van de 20e eeuw verdrong de motorkustvaarder langzaam maar zeker de schoener en de (kof)tjalk op de buitenlandse routes. Het schip was bestemd voor het varen op zee, maar is ontwikkeld uit het motorschip voor de binnenwateren. Natuurlijk gebruikte men wel de kennis over de bouw van zeeschepen.
Het is onzeker wanneer de eerste moderne motorkustvaarder is gebouwd. Het schip ontwikkelde zich langzamerhand uit verschillende typen. De eerste ontwerpen hadden nog hulpzeilen, maar in de jaren dertig waren die zo goed als verdwenen.
Gideona
De Gideona wordt gezien als de eerste echte kustvaarder. Dit schip werd gebouwd op de werf van Koster. Het typische van dit schip zat hem met name in de ronde vorm van het achterschip, het zogenaamde 'kruiserhek'. Hierdoor was er meer ruimte voor de bemanningsleden. De feitelijke eer van het ontwerp komt niet Koster toe, maar de ontwerper L. Merhottein. Hij had rond 1930 een eigen ontwerpbureau dat voor de meeste kustvaartwerven opdrachten uitvoerde.
Noorderhaven 1934. foto: P.B.Kramer (Collectie RHC Groninger Archieven)
Men startte in 1923 met de bouw van de Gideona, in opdracht van Fekkes uit Groningen. Het schip van 139 ton beschikte over een en 72 pk 'Industrie' en was voorzien van hulpzeilen. In 1932 verkocht Fekkes het schip aan J. Koopman uit Groningen en het kreeg de naam Perfreja. In 1945 kwam het in handen van J.E. Wichers te Haren en herdoopt tot Ernst. In 1948 werden F. Smit en G. Van der Molen eigenaars, zij noemden het schip Mars. Het bleef onder dezelfde naam varen toen Wilhelm en Karl Jansen t Warsingsfehn het kochten. In 1971 verdween de oude Gideona naar de sloop. De NV Machinehandel en Scheepssloperij 'De Koophandel'
demonteerden de eerste moderne motorkustvaarder.
Little grey devils
De eerste 'kusters' uit Groningen waren niet zo groot. Ze hadden dan ook als bijnaam 'potje', of 'lutje potje'. Later werden ze groter, het werden geduchte concurrenten voor de omliggende landen. Eind jaren dertig verschenen in de Engelse pers regelmatig berichten over de 'little grey devils'. Hiermee werden de Groninger kapitein-eigenaars bedoeld die met hun 'grijze' schepen een groot deel van de Engelse kustvaart beheersten. Een van de kranten sprak zelfs over een 'Hollandse Armada'. In 1930 voeren er circa 75 kustvaarders in Engeland, in 1938 rond de 500.
De moderne motorcoasters waren goedkoper en efficiënter in het gebruik dan de slecht onderhouden en verouderde Engelse stoomschepen. Ook hadden de Britse rederijen veel hogere bedrijfskosten dan de Groningse. En het was in Engeland voor een matroos bijna onmogelijk om kapitein te worden en een eigen schip te bezitten.
 |
 |
Foto's: Collectie RHC Groninger Archieven
Nieuws
Steun WinterWelVaart met uw stem12 april 2010
WinterWelVaart genomineerd voor Rabobank Stimuleringsfonds. Kans op 5 duizend euroLees meer
Voorbereidingen WinterWelVaart in volle gang
6 november 2009
Groninger Welvaart actief bij voorbereidingen WinterWelVaart 2009Lees meer
Wilde plannen Oosterhoogebrug
22 september 2009
Leerlingen van het Zernike College hebben allerlei wilde plannen bedacht om Oosterhoogebrug mooier te maken.
Lees meer
Stadskanaal in het licht
1 juli 2009
Op 30 juni lieten ca. 40 scholieren hun plannen voor een ‘nachtbeeld’ van Stadskanaal aan burgemeester en wethouders zien.
Lees meer
Nieuwsarchief